حكیم علی پور

همین طور که برگ های درشت کتاب را ورق می زنم، سیاه کاری های روی کاغذ به چشمانم هجوم می برند و درنگی می کنم بر چهره های رنگ پریده اما پر رنگ شاعران جوانی که همه با هم در مجموعه «درنگ در رنگ» گرد هم آمده اند.در اولین گام بر خود می بالم از این که «درنگ در رنگ» ـ گزیده شعر جوان بلخ ـ را دردست دارم. احساس می کنم عبارت شعر جوان بلخ جان تازه یی در من می دمد.

بلخ از گذشته ها تا اکنون شاعران و عاشقانی را در خود پرورانیده، که با بی تابی های شان جهان را بی تاب کرده اند و با فریاد های شان فرهاد را بیدار کرده اند:

کز نیستان تا مرا ببریده اند

از نفیرم مرد و زن نالیده اند

مولانا

و گاه در قرنی که عشق ها می میرند و رنگ ها رنگ دیگر می گیرند فریاد می زنند:

من از منازعه عقل و عشق دلخونم

جنون کجاست که پایان دهیم غایله را

سیدفضل الله قدسی

همین گونه شاعران جوان امروز بلخ که میراث داران شوریدگی عاشقان این سرزمین اند با دریافت ها و پرداخت های شاعرانه شان یک بار دیگر فلک را سقف می شکافند و طرحی نو در می اندازند و با اندک مجال و تجربه شان در شاعری، قوت و کارایی شان را به نمایش گذاشته و با اشتراک در جشنواره ها و بزم های ادبی کشور، افتخارات زیادی را به دست می آورند.

سخن بر سر «درنگ در رنگ» ـ گزیده شعر جوان بلخ ـ است. این کتاب روز پنجشنبه 14 قوس در برنامه ادبی ای زیر عنوان «درنگ در رنگ» که از سوی رادیو صدای آزادی شمال برگزار گردید، توزیع شد.

کتاب که در برگیرنده عکس ها و شعرهای 20 تن از شاعران جوان بلخی هر یک ابراهیم امینی، سهراب سیرت، بنفشه ارنواز، حسن آذرمهر، حسین آرش، حیدر احمدی، حکیم علی پور، فیاض ویرا، عنایت الله شهیر، فردوس برین، علی افتخاری، گمنام حسینی، منیر غفوری، زبیدالله خوشه چین، والنتینا بشردوست، نصیر ندیم، اختر سهیل، آیدا سادات موسوی، هاشم همدم و محمودالله سیدی است، با طرح جلد و صفحه آرایی سهراب سیرت شاعر جوان بلخی ـ که شامل این مجموعه نیز هست ـ آراسته و پیراسته شده است. ویراستاری و مقدمه نویسی این کتاب را استاد صادق عصیان به دوش داشته و ناشر این کتاب رادیو صدای آزادی شمال است، که تاپه سبز آیساف را نیز بر صفحه اول آن محکم زده است.

گرچند این کتاب از نظر شکل و ساختار، کاپی خوبی از کتاب «خوشه» ـ نمونه شعر جوان بلخ ـ است، که سال گذشته به کوشش ژکفر حسینی، از سوی حلقه فرهنگی زلف یار منتشر گردید. ولی از نگاه ارزش ادبی و کارایی، فاصله دور و درازی با «خوشه» دارد.

«خوشه» در زمانی که چاپ و نشر گردید، خود حادثه یی در جریان شعر معاصر افغانستان، به ویژه شعر جوان افغانستان بود، که با طرح و ساختار کاملاً جدید و منحصر به خودش چهره های جدیدی را در عرصه شعر و ادبیات کشور، معرفی کرد.

اما «درنگ در رنگ» بیشتر به یک کار پروژه یی می ماند، تا یک اثر ادبی، چه این که شعر های که برگ های این کتاب را احتوا کرده اند، یک تعداد شان برای پرکردن برگ های کتاب گردآوری شده اند و تعداد دیگر نیز شعر بودن شان به خدای حق معلوم است؛ آن گاه ما اسمش را می گذاریم «گزینه شعر جوان بلخ»!

از این که بگذریم، این کتاب تنها یک کتاب نبوده، بلکه حاصل یک آزمون شعری در سطح ولایت بلخ به نام «سرود و ستاره» می باشد که تقریباً شش، هفت ماه پیش کارش شروع شده بود. داوری این آزمون را آقای صادق عصیان به دوش داشته است. همچنان عنایت الله خلیق ـ که نام مبارکش هیچ گاهی در کنار نام فرهنگیان و شاعران دیده نشده ـ نقش بزرگی را در این كار ادبی داشته است.

در این آزمون شعری مقام های اول، دوم و سوم را به ترتیب، ابراهیم امینی، سهراب سیرت و بنفشه ارنواز کسب کردند، که در مورد ایشان در بین بچه های شاعر، گپ هایی بود. از جمله به نظر بنده در شعر و ادبیات هیچ جایی برای تفاوت قایل شدن بین زن و مرد وجود ندارد، ولی دست اندرکاران بزرگوار برنامه، این کار را کردند و به قول خود شان «یکی از سه بهترین شاعر این کتاب باید از میان بانوان می بود» که خود نمایانگر تعصب و فرق قایل شدن بین دو جنس است.

در حالی که در میان این 20 تن شاعر جوان، کسان دیگری شایسته تر به این مقام بودند. از این جا در می یابیم كه برای داور بزرگوار ما شاعر و شعریت مطرح نبوده بیشتر سلیقه صاحبان پروژه و هواداران دموكراسی و حقوق زن پارسل شده از غرب پیش چشم ایشان را گرفته است خیلی مسخره است اگر به طور مثال از لحاظ گسترده گی فكر و مقام معنوی به خاطر رعایت حقوق زن رابعه و مولانا را در یك جایگاه قرار بدهیم.

لذا اگر داور ما درنگ و دقت بیشتری به كار می داد و مسایل روابط و روی بینی را مد نظر نمی گرفت حتی می توانستند در مقام دوم نیز شخصیت شایسته تری داشته باشند .

از طرف دیگر شعرهای بعضی از شاعران بدون رضایت و آگاهی شان در میدان رقابت گذاشته شده و در این مجموعه به چاپ رسیده است، که بنده حقیر و فقیر نیز از این امر مستثنا نیستم، و این کاری است نه چندان درست.

به هر حال امیدوارم در کارهای بعدی بزرگواران ما درنگ بیشتری کنند و دقت بیشتری به خرج دهند. «همه جا دکان رنگ است، همه رنگ می فروشد!»